Sau những ngày hè được nghỉ ngơi, vui chơi và sinh hoạt theo một nhịp độ thoải mái hơn, việc trở lại trường có thể mang đến cho trẻ nhiều cảm xúc khác nhau.
Có em háo hức vì sắp được gặp lại thầy cô, bạn bè. Nhưng cũng có em cảm thấy uể oải, chưa muốn kết thúc kỳ nghỉ hoặc lo lắng khi nghĩ đến lớp học, thời khóa biểu và những yêu cầu của năm học mới.
Những phản ứng này không đồng nghĩa với việc con lười học hay thiếu ý thức. Sau một khoảng thời gian dài quen với sự tự do của mùa hè, cơ thể và tâm lý của trẻ cần thời gian để chuyển trở lại nhịp sinh hoạt có nề nếp hơn.
Thay vì thúc giục con phải nhanh chóng “vào guồng”, ba mẹ có thể đồng hành bằng những điều gần gũi và vừa sức, giúp con bước vào năm học mới với cảm giác được chuẩn bị, được lắng nghe và được tin tưởng.
1. Bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện thật sự với con
Trước khi nói về sách vở, lịch học hay những mục tiêu của năm học mới, ba mẹ có thể cùng con nhìn lại kỳ nghỉ hè vừa qua.
Hãy hỏi con về chuyến đi con yêu thích, một hoạt động khiến con vui hoặc điều mới mẻ con đã học được. Khi được kể lại những trải nghiệm đáng nhớ, trẻ có cơ hội khép lại mùa hè một cách trọn vẹn hơn.
Từ những câu chuyện ấy, ba mẹ có thể nhẹ nhàng dẫn sang việc trở lại trường: con đang mong chờ điều gì, có muốn gặp lại ai và có điều gì khiến con cảm thấy chưa sẵn sàng.
Nếu con nói rằng mình chưa muốn đi học, đừng vội phản bác bằng câu “Có gì đâu mà lo” hoặc “Nghỉ đủ rồi, phải đi học thôi”. Đôi khi, điều trẻ cần không phải là một lời thuyết phục, mà là cảm giác ba mẹ thật sự hiểu mình.
Một câu nói đơn giản như “Ba mẹ hiểu con vẫn còn lưu luyến kỳ nghỉ hè” có thể giúp con cảm thấy được lắng nghe. Khi cảm xúc được công nhận, trẻ thường dễ mở lòng và hợp tác hơn.
2. Giúp con nhớ rằng trường học không chỉ có bài vở
Khi người lớn nói về năm học mới, câu chuyện thường nhanh chóng xoay quanh bài tập, điểm số và những yêu cầu cao hơn. Điều này có thể khiến trẻ hình dung việc trở lại trường như bước vào một chuỗi áp lực mới.
Ba mẹ có thể giúp con nhớ lại những khía cạnh tích cực khác của trường học: người bạn con mong gặp, một môn học con yêu thích, giờ chơi, câu lạc bộ, những dự án từng khiến con hào hứng hay một thầy cô đã để lại cho con nhiều kỷ niệm đẹp.
Với trẻ nhỏ, ba mẹ có thể cùng con xem lại hình ảnh của năm học trước. Với trẻ lớn hơn, hãy để con chủ động kể về điều mình mong đợi, thay vì cố gắng thuyết phục rằng đi học chắc chắn sẽ vui.
Ba mẹ cũng nên tránh tạo thêm nỗi lo bằng những câu cảnh báo như “Năm nay học khó hơn nhiều đấy” hoặc “Không biết con có theo kịp các bạn không”. Thay vào đó, hãy giúp con hiểu rằng năm học mới sẽ có những điều chưa quen, nhưng con không cần phải biết hết ngay từ đầu.
Khi trẻ tin rằng mình có thể học dần, hỏi khi chưa hiểu và nhận được sự hỗ trợ khi gặp khó khăn, cảm giác bất an sẽ nhẹ đi đáng kể.
3. Đưa cơ thể trở lại nhịp học đường từng bước
Một trong những trở ngại lớn nhất sau kỳ nghỉ hè không nằm ở thái độ học tập, mà ở nhịp sinh hoạt.
Trong những tuần nghỉ, trẻ thường ngủ muộn hơn, thức dậy trễ hơn và dành nhiều thời gian cho các hoạt động giải trí. Nếu tất cả thói quen này chỉ được thay đổi vào tối trước ngày tựu trường, con rất dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, cáu gắt và khó tập trung.
Khoảng một đến hai tuần trước khi trở lại trường, gia đình có thể điều chỉnh giờ ngủ và giờ thức sớm hơn từng chút một. Bữa sáng cũng nên được duy trì đúng giờ để cơ thể quen lại với lịch trình của năm học.
Thay vì cắt thiết bị điện tử một cách đột ngột, ba mẹ có thể thống nhất với con về thời gian sử dụng và giảm dần vào buổi tối. Những hoạt động vận động ban ngày, một khoảng thời gian đọc sách hoặc trò chuyện trước khi ngủ cũng sẽ giúp con dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Một buổi sáng không vội vàng và một cơ thể được nghỉ ngơi đầy đủ sẽ giúp trẻ bắt đầu ngày học với tâm trạng tích cực hơn rất nhiều.
4. Để con tham gia chuẩn bị năm học mới
Việc chuẩn bị sách vở, đồng phục và góc học tập không chỉ là nhiệm vụ của ba mẹ. Đây còn là cơ hội để trẻ cảm thấy mình đang chủ động bước vào một hành trình mới.
Tùy theo độ tuổi, con có thể tự kiểm tra hộp bút, sắp xếp cặp sách, chuẩn bị đồng phục hoặc cùng ba mẹ tổ chức lại góc học tập. Trẻ lớn hơn có thể tự lập danh sách đồ dùng cần thiết và xem trước thời khóa biểu.
Ba mẹ nên có mặt để hướng dẫn, nhưng không cần làm thay tất cả. Khi con tự tay chuẩn bị những vật dụng của mình, năm học mới sẽ trở nên cụ thể và gần gũi hơn.
Thay vì liên tục nhắc “Con phải làm việc này”, ba mẹ có thể trao cho con những lựa chọn nhỏ như muốn sắp xếp bàn học trước hay chuẩn bị cặp sách trước. Cảm giác được lựa chọn giúp trẻ chủ động hơn và giảm bớt tâm lý bị ép buộc.
Điều quan trọng không phải là mọi thứ được sắp xếp hoàn hảo, mà là con cảm thấy mình có vai trò trong quá trình chuẩn bị.
5. Khởi động lại việc học bằng những trải nghiệm nhẹ nhàng
Sau kỳ nghỉ dài, trẻ có thể cảm thấy mình đọc chậm hơn, quên một số kiến thức hoặc khó tập trung như trước. Đây là phản ứng bình thường khi não bộ chưa quay lại nhịp học tập quen thuộc.
Ba mẹ không cần tổ chức những buổi ôn tập kéo dài để bù lại thời gian nghỉ. Việc học dồn dập trước năm học mới có thể khiến trẻ cảm thấy áp lực ngay cả khi chưa trở lại lớp.
Thay vào đó, hãy đưa việc học trở lại trong đời sống hằng ngày. Con có thể cùng ba mẹ đọc một câu chuyện, viết danh sách đồ dùng cần mua, tính toán khi đi siêu thị hoặc tìm hiểu một chủ đề mình yêu thích.
Chỉ cần một khoảng thời gian tập trung ngắn mỗi ngày cũng đủ để trẻ dần khôi phục khả năng suy nghĩ và làm việc có mục tiêu.
Nếu con quên bài hoặc mắc lỗi, ba mẹ có thể nhắc rằng sau một thời gian nghỉ, ai cũng cần luyện lại. Trẻ cần hiểu rằng chưa nhớ ngay không đồng nghĩa với việc mình học kém.
Khi việc học được bắt đầu từ cảm giác tò mò thay vì áp lực kiểm tra, trẻ sẽ dễ tìm lại hứng thú hơn.
6. Tạo một buổi sáng đầu tiên nhẹ nhàng và tích cực
Ngày đầu trở lại trường có thể ảnh hưởng đến cảm xúc của trẻ trong suốt những ngày tiếp theo. Vì vậy, gia đình nên chuẩn bị mọi thứ cần thiết từ tối hôm trước để buổi sáng không trở thành một chuỗi giục giã.
Ba mẹ có thể đánh thức con sớm hơn một chút, dành thời gian cho một bữa sáng quen thuộc và trò chuyện về một điều con đang mong chờ ở trường.
Trên đường đi học, thay vì liên tục dặn dò về bài vở hoặc kỷ luật, hãy giữ không khí nhẹ nhàng. Một bài hát con yêu thích, một câu chuyện vui hoặc lời nhắn “Chúc con có một ngày nhiều trải nghiệm mới” có thể tạo ra một khởi đầu tích cực.
Với những trẻ đang chuyển lớp, chuyển cấp hoặc có nhiều lo lắng, sự hiện diện bình tĩnh của ba mẹ mang lại cảm giác an toàn rất lớn.
Trước khi chia tay, một cái ôm và lời hẹn rõ ràng về giờ đón con thường có ý nghĩa hơn rất nhiều lời nhắc nhở. Nếu có thể, ba mẹ nên đón con đúng giờ trong những ngày đầu và tránh sắp xếp lịch học thêm quá dày ngay lập tức.
Con cần thời gian để nghỉ ngơi, hồi phục năng lượng và làm quen lại với nhịp học đường.
Sau giờ học, hãy hỏi về một ngày của con thay vì chỉ hỏi về bài
Khi đón con, ba mẹ thường quan tâm con đã học gì, có làm bài tốt không hoặc có bị giáo viên nhắc nhở không. Tuy nhiên, trong những ngày đầu, trải nghiệm cảm xúc và khả năng thích nghi của con cũng quan trọng không kém.
Ba mẹ có thể hỏi con hôm nay có điều gì khiến con vui, đã gặp lại người bạn nào hoặc có khoảnh khắc nào khiến con cảm thấy chưa quen.
Không phải trẻ nào cũng muốn kể chuyện ngay khi vừa bước ra khỏi trường. Sau một ngày dài tập trung và tuân theo lịch trình, con có thể cần được ăn nhẹ, nghỉ ngơi hoặc vận động trước khi sẵn sàng chia sẻ.
Khi không cảm thấy mình đang bị kiểm tra, trẻ thường kể lại một ngày của mình tự nhiên và chân thành hơn.
Mỗi trẻ có một tốc độ bắt nhịp khác nhau
Có trẻ chỉ cần vài ngày để quay lại nhịp học tập. Một số trẻ cần nhiều tuần để ổn định giấc ngủ, cảm xúc và khả năng tập trung.
Ba mẹ không nên so sánh con với anh chị em hoặc những bạn thích nghi nhanh hơn. Điều cần quan sát là con có đang tiến bộ từng bước hay không.
Nếu con liên tục từ chối đến trường, thường xuyên mất ngủ, biếng ăn, than đau không rõ nguyên nhân hoặc có những thay đổi rõ rệt về cảm xúc và hành vi, gia đình nên chủ động trao đổi với giáo viên.
Sự phối hợp sớm giữa gia đình và nhà trường sẽ giúp người lớn hiểu rõ hơn điều con đang trải qua, từ đó lựa chọn cách hỗ trợ phù hợp.
Một năm học tích cực bắt đầu từ cảm giác được đồng hành
Trở lại trường sau kỳ nghỉ hè là một quá trình chuyển tiếp. Trẻ không thể lập tức quay lại trạng thái học tập tốt nhất chỉ sau một buổi sáng.
Con cần thời gian để điều chỉnh lại nhịp sinh hoạt, kết nối với bạn bè, làm quen với những yêu cầu mới và tìm lại sự tự tin trong việc học.
Điều con cần nhất trong giai đoạn này không phải là những lời thúc giục phải nhanh chóng “vào guồng”, mà là cảm giác mình được chuẩn bị, được lắng nghe và có thể thích nghi từng bước.
Tại Inspire Khai Nguyên, mỗi năm học mới không chỉ bắt đầu bằng thời khóa biểu và những mục tiêu học thuật. Đó còn là thời điểm học sinh kết nối lại với cộng đồng, xây dựng nề nếp, khơi mở sự tò mò và tìm lại niềm vui trong việc học.
Khi gia đình và nhà trường cùng kiên nhẫn, nhất quán và tôn trọng nhịp độ của trẻ, những bỡ ngỡ ban đầu sẽ dần nhường chỗ cho sự hào hứng, tự tin và tinh thần sẵn sàng khám phá một hành trình mới.
